Het Europese asiel- en migratiepact is een pakket Europese regels dat bepaalt hoe EU-lidstaten hun asielprocedures, de opvang van asielzoekers en de samenwerking tussen de lidstaten organiseren. Het pact omvat 10 verordeningen en een richtlijn.
Het pact bestaat uit vier pijlers: beveiliging van de buitengrenzen, snelle en efficiënte procedures, een effectief systeem voor verantwoordelijkheid en solidariteit tussen de lidstaten, en het integreren van migratie in internationale partnerschappen.
Meer informatie over het pact is te vinden op de website van de Europese Commissie. De regels treden in werking op vrijdag 12 juni 2026.
Hieronder lijsten we enkele belangrijke aspecten op van het asiel- en migratiepact die een impact hebben op de werking van de Dienst Vreemdelingenzaken. Uitgebreidere informatie zal beschikbaar zijn in de geüpdatete brochures en op de bijbehorende pagina's van de website.
Wie wordt gescreend?
- Verzoekers om internationale bescherming aan de grens
- Verzoekers om internationale bescherming op het grondgebied voor zover zij onwettig op het grondgebied verblijven en niet eerder gescreend werden (screening in het registratiecentrum van de DVZ);
- Vreemdelingen in onwettig verblijf, voor zover zij niet eerder gescreend werden.
Wat wordt er gecheckt tijdens de screening?
Tijdens de screening worden verschillende controles uitgevoerd: de identiteit van de persoon, eventuele veiligheidsrisico’s, een medische check en een voorlopige kwetsbaarheidscontrole.
Door wie wordt de screening uitgevoerd?
De Dienst Vreemdelingenzaken is aangeduid als de screeningsautoriteit en werkt samen met de screeningspartners voor de uitvoering van deze screenings, met name de politiediensten en Fedasil.
Een nieuw onafhankelijk monitoringsmechanisme
Het pact verplicht de lidstaten om een onafhankelijke instantie aan te stellen die toeziet op het respecteren van de grondrechten tijdens de screening en de grensprocedure.
Voor de DVZ zal de federale Ombudsman dit invullen.
Onder het asiel- en migratiepact wordt de oude Dublin Verordening vervangen door de AMMR (Asylum and Migration Management Regulation). Deze verordening heeft tot doel de procedures voor het vaststellen van de verantwoordelijke lidstaat en het uitvoeren van overdrachten te versnellen, terwijl zij tegelijkertijd een beter evenwicht nastreeft tussen verantwoordelijkheid en solidariteit onder de lidstaten en secundaire migratie wil beperken.
Onderzoek verantwoordelijke lidstaat
De kern van de Dublin-regels blijft grotendeels overeind. Slechts één lidstaat is verantwoordelijk voor de behandeling van een verzoek om internationale bescherming. Verzoeken worden in principe behandeld door het land van eerste binnenkomst of legaal verblijf, maar andere criteria, zoals familiebanden of een recent diploma uit een EU-land, kunnen ertoe leiden dat een andere lidstaat verantwoordelijk wordt voor de behandeling van het verzoek.
Permanent solidariteitskader
Een nieuw systeem van solidariteit werd gecreëerd tussen de lidstaten. Via een jaarlijks wederkerende cyclus waar de Europese Commissie de leiding in heeft, wordt vastgesteld welke lidstaten onder migratiedruk staan of in een significante migratiesituatie verkeren en wordt bepaald op welke solidariteit van de andere lidstaten zij kunnen rekenen.
AMMR voor niet-begeleide minderjarige vreemdelingen
Bij het bepalen van de verantwoordelijke lidstaat bij minderjarigen zal in de eerste plaats rekening worden gehouden met familiehereniging.
Indien een familiehereniging in België geen optie is, kunnen ook een niet-begeleide minderjarige vreemdelingen overgedragen worden naar de lidstaat waar ze het eerst een verzoek om internationale bescherming indienden.
Het belang van het kind staat voorop. Een individueel onderzoek naar het belang van het kind (‘Best Interest Assessment’) dient een eventueel overdrachtsbesluit vooraf te gaan.
Eurodac is de centrale Europese databank voor biometrische gegevens van verzoekers om internationale bescherming en vreemdelingen die de Europese buitengrenzen onwettig hebben overschreden. Deze database wordt aanzienlijk uitgebreid, met meer functionaliteiten, en evolueert zo van een loutere database naar een case management systeem.
Niet alleen worden nieuwe categorieën opgenomen, zoals personen in onwettig verblijf, ook worden meer identiteitsgegevens en eventuele identiteitsdocumenten opgeslagen, kan een veiligheidsmarkering toegevoegd worden en kunnen bepaalde procedurele stappen toegevoegd worden.
Daarenboven wordt de leeftijdsgrens voor de afname van biometrie en opslag van gegevens verlaagd van 14 naar 6 jaar.
Het asiel- en migratiepact verplicht de lidstaten om verzoekers kosteloos juridische bijstand te verlenen vanaf het begin van de procedure om internationale bescherming.
De DVZ verzorgt de juridische counseling in de eerste fase van de procedure in het registratiecentrum. Dit omvat o.a. begeleiding bij en uitleg over de procedure en bijstand bij de indiening van het verzoek
Het verlenen van inhoudelijk individueel advies blijft voorbehouden aan (pro deo-)advocaten, die verzoekers kunnen raadplegen van zodra hun verzoek is ingediend.
Het pact voorziet in een verplichte audio-opname van het persoonlijk onderhoud op niveau van het CGVS.
Bij de DVZ zullen enkel de interviews in het kader van het onderzoek naar de verantwoordelijke lidstaat volgens de toepassing van de AMMR worden opgenomen. De DVZ zal hiervoor gebruik maken van specifiek daartoe ontwikkelde software.
Bepaalde verzoeken om internationale bescherming zullen versneld worden behandeld. Dit betreft onder andere verzoeken van personen afkomstig uit landen waarvoor de beschermingsgraad 20% of lager is (op basis van de laatst beschikbare jaargemiddelden van Eurostat ).
De versnelde procedure kan ook worden toegepast om andere redenen, bijvoorbeeld wanneer het verzoek een element van misbruik bevat, er veiligheidsproblemen zijn, of de aanvraag een volgend verzoek met nieuwe elementen is.